پیامبراسلام(ص):از نفرين مظلوم بپرهيز زيرا وي به دعا حق خويش رااز خداميخواهد و خدا حق را از حق دار دريغ نمي دارد.نهج الفصاحه ص 161،ح 35)

دفتر آیت الله احدی

دفتر آیت الله احدی

دفتر آیت الله احدی | مرکز تحقیقاتی آموزشی جوادالائمه علیه السلام

امروز: سه شنبه, 21 آذر 1396

سوره دخان

« سیمای سوره ی دخان »


نام سوره
این سوره را (دخان) می گویند، دخان به معنی دود است و در قرآن کلاً در دو مورد به کار رفته یکی در سوره (فصلت) آیه ی11 «ثَّمَ اسْتَوَى إِلىَ السَّمَاءِ وَ هِىَ دُخَان» و دومی در همین سوره آیه ی10 «فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتىِ السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُّبِين.»
در هر دو مورد منظور از دخان عنصر گاز و یا گاز گونه ای است به دخان و دود شباهت دارد. در سوره ی فصلت آغاز ماده اولیه خلقت آسمان را بیان می کند که یک نوع عنصر گازی است و در این سوره نیز پایان خلقت آسمان و را یادآور می شود که آسمان ها در نهایت به یک ماده گازی تبدیل خواهد شد. یعنی جهان از ماده ی گازی ساخته شده و در پایان نیز مجدداً از هم پاشیده شده و به همان عنصر اولیه تبدیل خواهند شد. در هر صورت کلمه ی دخان در این سوره یکی از کلمات بحث بر انگیز و کلیدی این سوره است و دارای پیام مهم و عظیم علمی است بدین جهت، این سوره با همین کلمه نام گذاری شده است.

 


آمار و شمارش
تعداد آیات این سوره دارای 59آیه و 346کلمه و 1431حرف است.


محل نزول
سوره ی دخان در مکه بر رسول اکرم (ص) نازل شده است و مکی است. بعد از سوره ی «زخرف» و قبل از سوره ی (جاثیه) بعنوان (شصت و سومین) سوره ی قرآن بصورت ترتیب نزول می باشد و به ترتیب سوره و جمع آوری آن، (چهل و چهارمین) سوره است.
سوره ی دخان (بیست و پنجمین) سوره از سوره های بیست و نه گانه است که با حروف مقطعه آغاز می شوند و (پنجمین) سوره از سوره های (حامیمات) هفت گانه است و با سوگند شروع می شوند یعنی این سوره مانند سوره ی قبل بعد از حروف مقطعه با سوگند به قرآن آغاز می گردد. «حم. وَ الْكِتَابِ الْمُبِين».


ویژگی سوره
این سوره با سوگند به قرآن شروع می شود. آیه 2 و همچنین از عظمت و میمنت شبی سخن می گوید که قرآن در آن شب فرود آمده (آیه3) که منظور شب قدر در ماه مبارک رمضان می باشد و توصیه ی زیاد در خواندن آن در این ماه شده است.


محتوا و درس ها
1- سوگند به قرآن و عظمت آن، نزول قرآن در شب قدر.(آیه3)
2- بیان توحید و یگانگی خدا و بعضی از نشانه های عظمت او در جهان هستی.(آیات8و7)
3- هشدار در مورد رستاخیز و عذاب های دردناک دوزخیان.(آیات43-50)
4- سرگذشت موسی (ع) و بنی اسرائیل در مقابل فرعونیان و شکست سخت آنها و نابودی و هلاکت شان.(آیات17-33)
5- بیان پاداش های جالب افراد با تقوا.(آیات51-57)
6- هدف آفرینش و بیهوده نبودن خلقت آسمان ها و زمین.(آیات38و39)
7- بیان نشانه های قیامت از جمله دود و دخان.(آیه10)


آغاز و پایان
سوره ی دخان با حروف رمزی (حم) و سوگند به قرآن و تعیین زمان نزول قرآن و بیان میمنت و عظمت شب قدر و نزول قرآن در آن شب، آغاز می شود:
«حم. وَ الْكِتَابِ الْمُبِينِ. إِنَّا أَنزَلْنَهُ فىِ لَيْلَةٍ مُّبَرَكَةٍ  إِنَّا كُنَّا مُنذِرِين»
و با سخنی در مورد قرآن و سادگی و سهولت فهم آن و تذکّر این نکته که قرآن کتاب تذکّر و یادآوری است و تهدید کسانی که از چنین کتاب روشن و همه فهم استفاده نمی کنند عقل و تدبیرشان را در فهم آن به کار نمی برند و از تذکرات و یادآوری های آن عبرت نمی گیرند، پایان می پذیرد: «فَارْتَقِبْ إِنَّهُم مُّرْتَقِبُون.»
تناسب و ارتباط آغاز و فرجام این سوره بسیار روشن است که با قرآن آغاز می شود و با قرآن نیز پایان می پذیرد.


فضیلت تلاوت این سوره
از امام باقر (ع) چنين نقل شده:
كسى كه سوره دخان را در نمازهاى فريضه و نافله بخواند خداوند او را در زمره كسانى كه روز قيامت در امنيت به سر مى‏برند مبعوث مى‏كند و او را در سايه عرشش قرار مى‏دهد، و حساب را بر او آسان مى‏گيرد و نامه اعمالش را به دست راستش مى‏دهد.[ مجمع البیان، ج9، آغاز سوره ی دخان]
ــــــــــــــــــــــــــــــ
نویسنده و روزنامه نگار: علی اصغر صرفه جو

تماس سریع

تصاویر

93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15