پیامبراسلام(ص):از نفرين مظلوم بپرهيز زيرا وي به دعا حق خويش رااز خداميخواهد و خدا حق را از حق دار دريغ نمي دارد.نهج الفصاحه ص 161،ح 35)

دفتر آیت الله احدی

دفتر آیت الله احدی

دفتر آیت الله احدی | مرکز تحقیقاتی آموزشی جوادالائمه علیه السلام

امروز: سه شنبه, 30 مرداد 1397

ویژگی ایمان در قران؟

ایمان و ویژگی آن در قرآن                                             
اول: قرآن کریم در سوره ی انفال درباره ی افراد با ایمان و ویژگی آنها می فرماید:
« إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبهُمْ وَ إِذَا تُلِيَتْ عَلَيهِمْ ءَايَاتُهُ زَادَتهْمْ إِيمَانًا وَ عَلىَ‏ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ(2) الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَوةَ وَ مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ(3) أُوْلَئكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لهُّمْ دَرَجَاتٌ عِندَ رَبِّهِمْ وَ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَرِيم.[1] - انفال/2-4

مؤمنان، تنها كسانى هستند كه هر گاه نام خدا برده شود، دلهاشان ترسان ميگردد و هنگامى كه آيات او بر آنها خوانده مى‏شود، ايمانشان فزونتر مى‏گردد و تنها بر پروردگارشان توكل دارند . آنها كه نماز را برپا مى‏دارند و از آنچه به آنها روزى داده‏ايم، انفاق مى‏كنند.(آرى،) مؤمنان حقيقى آنها هستند براى آنان درجاتى (مهم) نزد پروردگارشان است و براى آنها، آمرزش و روزى بى‏نقص و عيب است.(4)»
نکات تفسیری
1- در جمله (وجل) اگر چه در لغت به معنای خوف آمده  ([1] - مجمع البحرین، فخرالدین الطریحی، ج5، ص490)و برابر واژه ی ترسیدن در فارسی نهاده اند،([1] - المصادر، حسین بن احمد الزوزنی، ج1، ص351) اما باید دانست بین واژه ی (وجل) و (خوف) تفاوت آشکاری است و آن اینکه هر گاه خوف همراه با نوعی دلهره و اضطراب باشد، به آن وجل می گویند؛ بنابراین « وَجِلَتْ قُلُوبهُمْ » در این آیه به این معناست که مؤمن واقعی آنگاه که یاد خدا کند، خود را همواره در پیشگاه عظمت او مقصر می داند، از همین رو در دل خود از محاکمه خداوند احساس اضطراب دارد.[1] - ابو هلال العسگری، معجم الفروق اللغویه، ص227


2- (تلاوت) در لغت به معنای قرائت آمده،[1] - مجمع البیان، طبرسی، ج2و3، ص382

  اما با حرف (علی) به کار می رود؛ یا به معنای انزال است که از مقامی بالا دست بر قلب پیامبر ص فرو می آید.[1] - قاموس قرآن، ص88

  ویا به معنی اعلام و تعلیم و بیدار باش. تو گویی با تلاوت قرآن هشدار داده می شود و برای مؤمن همه ی آیات قرآن هشدارهایی است که با آن درمان دردهای او جستجو می گردد.[1] - نهج البلاغه، خطبه همام.


3- ترکیب های (یتوکلون)، (یقیمون) و (ینفقون) هر سه فعل مضارعند و دلالت بر استمرار دارند، بدین مفهوم که مؤمن واقعی کسی است که در واگذاری امور به خداوند(توکل) و ارتباط  بندگی با خدا (صلاة) و کمک به هم نوعان نیازمند( انفاق) حالت دوام و استمرار داشته باشد.[1] - تفسیر موضوعی قرآن، عبدالله موحدی محب، ص124


پیام ها
1- ایمان حقیقی است، دارای مراتب و قابل رشد است، که تنها عامل نیروبخشی و ازدیاد آن استمداد از معارف آسمانی است.
2- از آن نظر که ایمان با علم به مقام خداوند همراه است و خداوند بالاتر از تمامی اسباب و خود مسبب الاسباب است، این باعث می شود که مؤمن همواره امور خود را به او بسپارد و از اعتماد به اسباب ظاهری که عمدتا از روی جهل به واقعیات است، بپرهیزد.[1] - المیزان، محمد حسین طباطبایی، ج10، ص116


3- در این مجموعه از آیات معادله ای دیده می شود، که یک سوی آن مؤمنانی اند که دارای سه ویژگی هستند:
اضطراب و احساس تقصیر در پیشگاه خداوند، نیرو گرفتن از آیات وحی و نیز توکل؛ در سوی دیگر مؤمنانی اند که یک مدال و سه ویژگی دارند، اما مدال آنها « أُوْلَئكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا» است و امتیازاتشان نیز درجات عالی ویژه در پیشگاه خدا، بخشایش الهی در برابر لغزش ها و همچنین روزی و سامانی است که خداوند از آن به رزق کریم یاد کرده است.
4- واژه های (درجات)، (مغفره) و (رزق) هر سه نکره و بیانگر اهمیت و عظمت سه امتیاز یاد شده است.
دوم: آیات ایمان و آرامش
« هُوَ الَّذِى أَنزَلَ السَّكِينَةَ فىِ قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ لِيزَدَادُواْ إِيمَانًا مَّعَ إِيمَانهِمْ  وَ لِلَّهِ جُنُودُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ  وَ كاَنَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا(4)
لِّيُدْخِلَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تجَرِى مِن تحْتهَا الْأنهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَ يُكَفِّرَ عَنْهُمْ سَيِّئاتهِمْ وَ كاَنَ ذَالِكَ عِندَ اللَّهِ فَوْزًا عَظِيمًا(5).[1] - فتح/4-5


او كسى است كه آرامش را در دلهاى مؤمنان نازل كرد تا ايمانى بر ايمانشان بيفزايند لشكريان آسمانها و زمين از آن خداست، و خداوند دانا و حكيم است.(4) هدف (ديگر از آن فتح مبين) اين بود كه مردان و زنان با ايمان را در باغهايى (از بهشت) وارد كند كه نهرها از زير (درختانش) جارى است، در حالى كه جاودانه در آن مى‏مانند، و گناهانشان را مى‏بخشد، و اين نزد خدا رستگارى بزرگى است!(5).»
نکات تفسیری
1- (سکینه) اهل لغت در کاربردهای قرآنی، به طمأنینه و وقار معنا کرده اند،[1] - محمد مرتضی الزبیدی، تاج العروس، ج9، ص239

  و معادل فارسی آن را واژه ی آرامش نهاده اند،[1] - محمد معین، فرهنگ معین، ذیل واژه ی سکینه

این واژه، بر حالت درونی ایجاد شده در انسان و بر امر طبیعی و و ثابت دلالت دارد.[1] - حسن المصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج5، ص165

همچنین وقتی با کلمه (فی) آمده است، معنی استقرار و تثبیت را تقویت می کند.آنسان که گویی قلب مأوای آن شده است.
اگر وقار، به معنی آرامش و متانت ظاهری و رفتاری باشد، سکینه به معنی آرامش و ثبات وامنیت درونی و باطنی خواهد بود.
بدین روی این آیه بر ارزش والای آرامش های درونی معنی شده و به صورت ملکه در آمده است.
2- تکفیر در قرآن به معانی فرآوانی به کار رفته است. پوشاندن، محو کردن گناه، از میان بردن، ناچیز کردن گناه.  جمله ی « يُكَفِّرَ عَنْهُمْ سَيِّئاتهِمْ » و مانند آن نشان می دهد که خداوند به میزان رشد قوه ی ایمان در قلب انسان، پیشینه ی سیاه او را نادیده گرفته، حتی جلوی کمترین تأثیر رفتار بد گذشته را می گیرد.
3- « عندالله» یعنی در پیشگاه خداوند، و از این نظر که در پیشگاه ساحت قدس ربوبی هیچ امر وهمی و غیر واقعی وجود ندارد، می توان از (عندالله) تعبیر به ( واقعاً) کرد.
خداوند در این آیه فزونی موهبت ایمان را در انجام و پایان، زمینه سازِ فوز و آزادی بزرگ معرفی کرده است.
پیامها
1- از این آیات بر می آید که آرامش واقعی موهبت خداست، (هو الذی انزل) از این رو در هر شرائطی باید آن را از خدا خواست.
2- این آیات بیانگر آن است که ایمان در ظرف آرامش، زمینه ی رشد و فزایندگی می یابد.
3- در مرتبه ی ایمان و رشد آن – که تنها معیار واقعی کمال است- بین زن و مرد هیچ گونه تفاوتی نیست.
4- ترسیم منظره ی بهشت ( تجری من تحتها الانهار) از سوی خداوند، هم واقعی است و هم به منظور تشویق راهیان مسیر ایمان است. [1] - تفسیر موضوعی قرآن کریم، ص143


5- اگر تمام امور جهان آخرت تجسمی از وضعیت های این جهانی است، فوز عظیم(عندالله) تجسمی از مرتبه ی والای آزادی و آزاد منشی اهل ایمان در این دنیا خواهد بود.
مؤمن در این جهان از قید همه چیز جز بندگی خدا آزاد است. او بنده ی خداست و برده ی هیچ کس نیست و آن چنان خدا در جانش بزرگ است که غیر خدا در برابر دیدگانش کوچک. [1] - نهج البلاغه، خطبه 193


   نویسنده و روزنامه نگار: علی اصغر صرفه جو

تماس سریع

تصاویر

93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15