پیامبراسلام(ص): کسی که نماز را از وقتش تأخیر بیندازد، (فردای قیامت) به شفاعت من نخواهد رسید(محاسن ص 80)

دفتر آیت الله احدی

دفتر آیت الله احدی

دفتر آیت الله احدی | مرکز تحقیقاتی آموزشی جوادالائمه علیه السلام

امروز: یکشنبه, 02 ارديبهشت 1397

راه به دست آوردن ایمان

به آنچه باید ایمان داشت                
در اینجا ازچگونگی به‌دست آوردن و راه‌های کسب ایمان بحث می‌کنیم. زیرا صرف آشنایی با راه‌های کسب ایمان نمی‌توان به ایمان دست یافت، بلکه با همّت بلند و اراده‌ی قوی و تحمل مشکلات و ریاضت‌ها می‌توان به چنین سرمایه‌ی گران‌بهایی رسید که:
(نابرده رنج گنج میسر نمی‌شود)

(مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد)


قرآن کریم نیز به خوبی این مسئله را بیان می‌فرماید: «وَأَن لَّيْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَى»،  برای انسان بهره‌ای جز سعی و کوشش او نیست.
به هر حال رسیدن به درجات عالی از معارف و خداشناسی و ایمان به‌وسیله تحمل مشقت‌ها و ریاضت‌‌ها و مهار امیال نفسانی حاصل می‌شود. لذا در کسب ایمان و مراتب والای آن نیز مرحله‌‌‌‌ی نخست مستلزم شناسایی پسوندها و متعلقات آن است و در مرحله بعد با شناخت آنها، به ایجاد باور نسبت به آنها و جای دادن آنها در قلب و دل و در نهایت باید برای تقویت و تکامل بخشیدن به هر مرتبه ای از مراتب ایمان تلاش کرد. در قرآن مجید و روایات اسلامی، پسوندهای اصولی و کلی ایمان بیان شده‌است که به طور مختصر به آن اشاره می‌شود.
1-    ایمان به خدا
با توجّه به اینکه آغاز راه دین و دیانت شناخت خداست و نیز سعادت راستین انسان در گرو داشتن آیینی محکم و متین است، پس خدا شناسی اساس سعادت اوست. از این رو قرآن مجید به هیچ مسئله ای به اندازه توحید و خداپرستی نپرداخته است. قرآن خدا محوری را در تمام امور مطرح می کند که فیلسوفان اسلامی معتقدند که معرفت یقینی و شناخت حقیقی به هر پدیده ای جز از طریق معرفت الله ممکن نیست. چرا که معلول جز از راه علتش شناخته نمی شود.
بنابر این به حکم عقل ومنطق قبل از هر معرفتی علم به خداوند ( عله الله) مطرح است . با این تحلیل می توان دریافت که چرا می گویند: { اوّل العلم مَعرفة الجبّار} نه تنها آغاز دین خدا شناسی است که بنیاد معرفت نیز بر همین سنگ استوار است.
«وَإِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ لاَّ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ »،  وخدای شما خدای یکتاست.نیست خدایی مگر او که بخشاینده و مهربان است.
 
2-    ایمان به غیب
یکی دیگر از پسوندهای ایمان، «ایمان به غیب» می‌باشد. غيب و شهود دو نقطه مقابل يكديگرند عالم شهود عالم محسوسات است و جهان غيب ماورا حس زيرا غيب در اصل به معني چيزي است كه پوشيده و پنهان است و چون عالم ماوراء محسوسات از حس ما پوشيده است به آن غيب گفته مي شود در قرآن كريم مي خوانيم « عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ»،  خداوندي كه به غيب و شهود پنهان و آشكار داناست و او است خداوند بخشنده و رحيم.
ايمان به غيب درست نخستين نقطه اي است كه مومنان را از غير آنها جدا مي سازد و پيروان اديان اسماني را در برابر منكران خدا و وحي و قيامت قرار مي دهد وبه همين دليل نخست ويژگي پرهيزكاران ايمان به غيب ذكر شده است.
«الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْب»،  اینان (پرهیزگاران) افرادی هستند که به غیب (آنچه از حس پوشیده و پنهان است) ایمان دارند. افرادی که به عالم ماورای حس معتقدند و به خدای نادیدنی اعتقاد دارند، در واقع مرز ماده را شکافته و خود را از دیوار آن گذرانده اند، اینان دیدی وسیع پیدا می کنند و روح خویش را با جهان بزرگ تری ارتباط می دهند. (مؤمنان به غیب) عقیده دارند جهان هستی از آنچه ما با حس خود درک می‌کنیم بسیار بزرگتر و وسیع‌تر است، سازنده‌ی این عالم آفرینش، علم و قدرتی بی انتها، و عظمت و ادراکی بی‌نهایت دارد، او ازلی و ابدی است و عالم را طبق یک نقشه‌ی بسیار حساب شده و دقیق پی‌ریزی کرده، در جهان انسان‌ها، روح انسانی فاصله زیادی میان آنان و حیوانات ایجاد کرده. مرگ به معنای فنا و نابودی نیست، بلکه یکی از مراحل تکاملی انسان و دریچه‌ای است به جهان وسیع‌تر و پهناورتر.
  به هر حال انسان مؤمن ایمان به غیب دارد، غیبی که مفهومی بسیار وسیع دارد که تمام جهان ماورای طبیعت را شامل می‌شود: مانند ذات پاک خداوند، فرشتگان، ارواح، و هم‌چنین اسراری از جهان آفرینشِ حاکم بر طبیعت که بر ما پوشیده‌ و پنهان است. به این ترتیب، ایمان به خداوند، پیامبران گذشته و رستاخیز به طور اجمال و سربسته در جمله‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی « الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْب» نهفته است.  
3-    ایمان به ملائکه
از معتقدات ضرورى مهم اسلام و مذهب، وجود ملائکه و ایمان به آنهاست. در آیات قرآن کریم، ایمان به فرشتگان آن‌چنان اهمیت دارد که در ردیف ایمان به خدا و روز قیامت قرار گرفته‌است چنان که مى فرماید:« آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَ الْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ كُتُبِهِ وَ رُسُلِه»،  پیامبر، به آنچه خدا بر او نازل کرده ایمان دارد و مؤ منان نیز همه به خدا و فرشتگان او و کتابها و پیامبران خدا ایمان دارند.
و در جاى دیگر مى فرماید: «و کسى که خدا و فرشتگان او و کتاب ها و پیامبرانش و روز واپسین را انکار کند، در گمراهى دور و درازى افتاده است.»
خداوند در قرآن مجید، ایمان را مرکب از پنج واقعیت مى داند: الله ، قیامت ، ملائکه ، کتاب هاى آسمانى و انبیا، از این رو، همان گونه که انکار خدا موجب کفر مى شود، انکار فرشتگان و حتى فرشته اى از آنان نیز مساوى با کفر خواهد بود و کافر و دشمن حق ، در ضلالت و جایگاهش در جهنم ابدى است.
4-    ایمان به پیامبران الهی
ويژگى ديگر پرهيزكاران ايمان به تمام پيامبران و برنامه‏هاى الهى است، قرآن مى‏گويد:" آنها كسانى هستند كه به آنچه بر تو نازل شده و آنچه پيش از تو نازل گرديده ايمان دارند، «وَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ». ایمان به پیامبران الهی نیز از واجبات شمرده می‌شود که نام 25 تن از آنان در قرآن آمده و بقیه به عنوان «رسلاً آخرین» اشاره شده است. قرآن می‌فرماید: « ما به تو وحى فرستاديم همان گونه كه به نوح و پيامبران بعد از او وحى فرستاديم و (نيز) به ابراهيم و اسماعيل و اسحاق و يعقوب و اسباط [بنى اسرائيل‏] و عيسى و ايّوب و يونس و هارون و سليمان وحى نموديم و به داوود زبور داديم».
و به اين ترتيب نه تنها اختلافى از نظر اصول و اساس در دعوت انبياء نمى‏بينند بلكه آنها را معلمان و مربيان هماهنگى مى‏دانند كه يكى پس از ديگرى در اين آموزشگاه بزرگ جهان انسانيت براى پيش بردن انسانها در سير تكامليشان گام مى‏گذارند آنها نه تنها اديان آسمانى را مايه تفرقه و نفاق نمى‏شمرند، بلكه با توجه به وحدت اصولى آنها، وسيله‏اى براى ارتباط و پيوند ميان انسانها مى‏دانند.
5-    ایمان به کتاب های آسمانی
ایمان به کتاب های آسمانی، مانند صحف ابراهیم و موسی، تورات، زبور، انجیل و قرآن مجید از واجبات عقیدتی است، زیرا در قرآن یکی از پسوندهای ایمان، کتب الهی معرفی شده‌است، آنجا که می فرماید:
«پيامبر، به آنچه از سوى پروردگارش بر او نازل شده، ايمان آورده است. (و او، به تمام سخنان خود، كاملًا مؤمن مى‏باشد.) و همه مؤمنان (نيز)، به خدا و فرشتگان او و كتابها و فرستادگانش، ايمان آورده‏اند».  کتاب های یاد شده کتب الهی است که در قرآن مجید ذکر شده‌اند و روشن است که مراد از ایمان به کتاب‌های الهی، همان کتاب‌های اصیل و واقعی و فرستاده شده از جانب حق تعالی است و مراد، تورات و انجیل معمولی کنونی که دست خوش تحریف گشته نیست.
6-    ایمان به رستاخیز  
همه‌ی پیامبران و کتاب‌های آسمانی بر این امر اتفاق نظر دارند که زندگی انسان با مردن خاتمه نمی‌پذیرد و بعد از این جهان، جهان دیگری است که انسان‌ها در آنجا جزای اعمال و کردارشان را خواهند دید، افراد نیکوکار زندگی خوبی خواهند داشت و در ناز و نعمت به سر می‌برند و افراد تبهکار، زندگی سختو دشواری خواهند داشت و در شکنجه و عذاب به سر می‌برند. اصل معاد و زندگی پس از مرگ از ضروریات همه‌ی ادیان آسمانی است و هرکس پیامبران را قبول داشته باشد باید معاد را بپذیرد. ايمان به رستاخيز صفتى است كه در اين سلسله از صفات براى پرهيزگاران بيان شده است" آنها به آخرت قطعا ايمان دارند" (وَ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُون).  
در قرآن مجید آیات پیرامون معاد و بهشت و جهنم بسیار است که از زوایای مختلف به این اصل پرداخته است و این دلیل بر اهمیّت اعتقاد به اصل معاد است که حدود 1400 آیه قرآن در این‌ باره است.
ایمان به آخرت یعنی شکافتن دیوار عالم ماده و ورود در محیطی عالیتر و والاتر که این جهان، مزرعه های برای آن، و آموزشگاهی برای آمادگی هر چه بیشتر در برابر آن ، محسوب می شود، حیات و زندگی این جهان هدف نهائی نیست بلکه جنبه مقدماتی دارد، و دوران سازندگی برای جهان دیگر است. زندگى در اين جهان همچون زندگى دوران جنينى است كه هرگز هدف آفرينش انسان آن نبوده، بلكه يك دوران تكاملى است براى زندگى ديگرى، ولى تا اين چنين سالم و دور از هر گونه عيب متولد نشود در زندگى بعد از آن خوشبخت و سعادتمند نخواهد بود.  اعتقاد به معاد - همان طور كه تاريخ شناسان مى گويند - بزرگ ترين عامل موفقيت و پيشرفت مسلمانان صدر اسلام بود، زيرا ايمان آنان به مبدا و معاد تنها نيرويى بود كه نفس سركش آنها را در برابر جرايم و گناه مهار مى كرد و از فساد و انحرافشان جلوگيرى مى نمود و در نتيجه ، محيط و اجتماع آنها مملو از صفا و صميميت و آرامش و امنيت بود و از مرگ وحشتى نداشتند و وقتى پا به ميدان پيكار مى گذاشتند چهره كريه و وحشت انگيز مرگ در برابرشان جلوه اى نداشت بلكه تنها چشم اندازشان وصال دوست و بهشت مينو و زندگى پر نشاط آخرت بود. از اين رو، در مقابل دشمن صدها برابر قوى و نيرومند بودند و در عين اقليت ، سيل دشمن را عقب مى زدند و پرچم اسلام را در بيش از نيمى از كره زمين به احتزاز در آوردند.  
در نتیجه و پایان کار مؤمنانی که به این وسیله و راه کسب ایمان اعتقاد دارند، اینها دارای هدایت کامل و حیات ابدی توأم با سعادت و خوشبختی را دربردارد. اينها بر مسير هدايت پروردگارشان هستند" (أُولئِكَ عَلى‏ هُدىً مِنْ رَبِّهِمْ).                        
" و اينها رستگارانند" (وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ). در حقيقت هدايت آنها و همچنين رستگاريشان از سوى خدا تضمين شده است و تعبير به" مِنْ رَبِّهِمْ" اشاره به همين حقيقت است. جالب اينكه مى‏گويد:" عَلى‏ هُدىً مِنْ رَبِّهِمْ" اشاره به اينكه هدايت الهى همچون مركب راهوارى است كه آنها بر آن سوارند، و به كمك اين مركب به سوى رستگارى و سعادت پيش مى‏روند.
والسلام

ــــــــــــــــــــــــــــــــــ

نویسنده و روزنامه نگار: علی اصغر صرفه جو

تماس سریع

تصاویر

93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15