پیامبراسلام(ص): کسی که نماز را از وقتش تأخیر بیندازد، (فردای قیامت) به شفاعت من نخواهد رسید(محاسن ص 80)

دفتر آیت الله احدی

دفتر آیت الله احدی

دفتر آیت الله احدی | مرکز تحقیقاتی آموزشی جوادالائمه علیه السلام

امروز: یکشنبه, 02 ارديبهشت 1397

تفکر در ذات خدا

تفکر در ذات خدا

سوال:

آیا تفکر در ذات خدا جایز است؟ و اصولاً انسان می تواند کنه ذات خدای بزرگ را درک کند؟ و این که می گویند درباره ‏ی ذات خدا فکر نکنید با اینکه می گویند باید اصول عقاید را با دلیل و برهان فراگیرید، این دو گفتار با هم متناقض نیست؟


پاسخ:
آنچه را انسان می تواند با مراجعه به فطرت و وجدان و برهان‏های عقلی درک کند اصل وجود خدا و صفات کمال اوست یعنی هر انسان باشعور وقتی که این جهان وسیع را با این نظم دقیق و اسرار شگفت‏ انگیز دید، به حکم فطرت و عقل می باید که آفریدگاری عالم و توانا و حکیم این جهان را خلق کرده است و همین مقدار برای اصل اعتقاد به خدا کافیست، البته هر چه بیشتر به آثار علم و قدرت و حکمت خدا برخورد کند، یقین او محکم ‏تر و خلل ناپذیرتر می شود.
و علاوه هر چه در راه عمل به وظیفه انجام دستورات الهی بیشتر کوشا باشد معرفت و شناسایی او نسبت به خدا زیادتر و محکم‏ تر می شود تا آنجا که حضرت علی(ع) می فرماید: «ما رَأیتُ شَیئاً إلّا وَ قَد رَأیتُ اللهَ مَعَهُ»؛ هیچ چیز را ندیدم مگر آنکه خدا را هم با او دیدم که یکی از معانیش این است که یک یک موجودات دلیل بر وجود خدای متعال است.
 بنابراین، این که می گویند خدا را با دلیل و برهان بشناسید، معنایش این نیست که به کنه ذات یا صفات او پی ببریم بلکه همین مقدار که به اصل وجود و صفات و کمال او پی ببریم کافیست، و سعادت دنیا و آخرت ما را تأمین می کند و اصولاً خدا و صفات او که عین ذات اوست نامحدود است و برای آن حد و انتهایی فرض نمی شود ولی جز او همه‏ی موجودات محدود هستند از این جهت هیچ کس نمی تواند کنه ذات و صفات او را درک کند زیرا محدود نمیتواند نامحدود را درک کند فی المثل همانطور که یک کاسه گنجایش آب دریا را ندارد بشر محدود هم نمی تواند به کنه ذات نامحدود خدای جهان پی ببرد.
همین برهان در کلمات پیشوایان دین هم وارد شده است، امام باقر ع فرموده‏اند: «کُلَّمَا مَيَّزْتُمُوهُ بِأَوْهَامِکُمْ فِي أَدَقِّ الْمَعَانِي فَهُوَ مَخْلُوقٌ مَصْنُوعٌ مِثْلُکُمْ مَرْدُودٌ إِلَيْکُمْ.» هر چه در ذهن شما بیاید و آنرا تصور کنید در باریک‏ترین جلوه‏ها و مفهوم‏هایش آن خدا نیست بلکه او هم مخلوقی مثل شماست که در وجودش احتیاج دارد و برگشت وجود او به شما است».
 اکنون که با این برهان واضح فهمیدیم که درک ذات خدای تعالی نامحدود برای بشر محدود ممکن نیست معنای روایاتی که از پیامبر و ائمه(علیهم السلام) در این باره رسیده است به خوبی روشن می شود که فرموده‏اند: درباره‏ی ذات خدا فکر نکنید (که به جایی نم یرسید بلکه از این راه ممکن است شیطان سؤاستفاده کرده و شما را منحرف سازد).
 اما درباره‏ی نعمت ها و آثار عظمت او فکر کنید (تا هر ساعت به معرفت و ایمان شما افزوده گردد).  ولی معنای این قبیل روایات این نیست که در بحث خداشناسی وارد نشوید، بلکه همان طوری که توضیح داده شد، بحث درباره‏ی خدا وجود او و صفات او در حد خود لازم است اما کسی نباید توقع داشته باشد که بر کنه ذات خدای جهان پی ببرد.
والسلام

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

نویسنده و روزنامه نگار: علی اصغر صرفه جو

تماس سریع

تصاویر

93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15