پیامبراسلام(ص):محبوبترين كارها در پيش خدا كاريست كه دوام آن بيشتر است،اگر چه اندك باشد.(نهج الفصاحه ص 167 ، ح 73)

دفتر آیت الله احدی

دفتر آیت الله احدی

دفتر آیت الله احدی | مرکز تحقیقاتی آموزشی جوادالائمه علیه السلام

امروز: جمعه, 01 تیر 1397

جهان بدون خداوند؟

پرسش:                                                                        
 اگر خداوند نبود چه می شد؟ آیا جهان هستی نمی تواند بدون خدا راه خود را ادامه دهد؟
پاسخ:
انسان با نگاهی به اطراف خود در می یابد، تمام اشیاء عالم روزی نبوده اند، سپس وجود و هستی پیدا کرده اند؛ همچنین اگر در خود تفکر کنیم، بالوجدان می یابیم هستیم و وجود داریم و باز بالوجدان می یابیم که مثلا صد سال قبل نبوده ایم،

لذا وجود و هستی از آن خود ما نبوده و از شخص دیگری وجود را دریافت نموده ایم، چرا که اگر وجود و هستی را از خود می داشتیم از ازل بودیم و تا ابد نیز باقی می ماندیم و نیستی در ما راه نداشت.
همچنین تمام عالم ماده چنین خصوصیتی دارند، وجود و هستی از خود اشیاء نیست بلکه از شخص برتری که ما فوق عالم ماده است وجود خود را دریافت کرده اند. در فلسفه به چنین اشیائی « ممکن الوجود » گفته می شود، یعنی موجودی که در ذات خود وجود و هستی ندارد.
لذا بود و نبود آن مساوی است و برای بود شدن علت نیاز دارد، همچنان که برای نیست شدن به علت ( عدم علت تامه) نیازمند است. لذا ذات و ماهیت شی نسبت به وجود و عدم مساوی است و حال آن که بالوجدان می یابیم اشیاء عالم هستند و وجود دارند. پس می توان نتیجه گرفت علت تامه ی آنها وجود داشته و آنها را به وجود آورده است، و اگر آن علت تامه نبود هرگز ممکنی به وجود نمی آمد.
مثال ساده ای که برای تقریب ذهن می توان ذکر کرد این است که مثلا چون آتش علت گرماست، ما با احساس گرما سریع به علت آن یعنی آتش پی می بریم، حال اگر گرما باشد آیا معقول است فکر کنیم علت آن یعنی آتش وجود ندارد؟ آیا می توان تصور کرد آتشی نباشد (علت تامه) و گرمایی به وجود بیاید (معلول)؟
رابطه ی علت و معلول رابطه ای است که هرگز از هم جدا نمی شود، هرگز نمی توان معلول بدون علت را تصور کرد یا علت تامه بدون معلول را.
لذا می توان نتیجه گرفت اگر خدای تبارک و تعالی وجود نداشت هرگز خلقی صورت نمی گرفت و هیچ چیزی وجود پیدا نمی کرد و هیچ چیزی نبود.
حال برای توجیه عالم هستی، ما نیازمند یک وجود هستیم که وجود و هستی را از خود داشته باشد و خود او نیازی به چیزی نداشته باشد و علت و العلل باشد و او شروع به خلق و هستی بخشیدن کرده باشد که در فلسفه علت العلل را «موجود بالذات» یا «واجب الوجود» می نامند.
در نتیجه بدون وجود این واجب (خداوند متعال) نه چیزی به وجود می آمد و نه عالم هستی قابل توجیه بود.
شاید سوال شما این باشد که در بقای دیگری چه نیازی به خداست؟ یعنی ممکن است خداوند متعال عالم هستی را خلق کرده باشد و خود از بین رفته باشد و یا عالم را به حال خود رها کرده باشد و خلایق نیازی به خداوند نداشته باشند.
در جواب باید گفت: در فلسفه بحثی مطرح است که ملاک احتیاج ممکن به علت چیست؟ نظر حکماء و فلاسفه بر  این است که ملاک، همان امکان و متساوی النسبه بودن آن است؛ بدین معنا که ذات و ماهیت یک شیء ممکن، نسبت به وجود و عدم مساوی است و این ذات حتی با خلقت تغییر نمی کند و ثابت است، لذا بعد از خلقت نیز نسبت به اقتضای وجود و عدم، مساوی است و این علت تامه ی اوست که به آن شی وجود و هستی داده است و مادامی که وجود از علت تامه برسد، آن شی نیز وجود دارد و مادامی که ارتباط قطع شود یا علت تامه از بین برود آن شی ممکن نیز از بین می رود..[1]- نهایه الحکمه، ج1، ص74


لذا چون وجود و هستی در ذات خود ممکن نیست و از دیگری گرفته است، مادامی که رابطه میان آنها برقرار باشد و وجود را دیگری به او افاضه کند، موجود می باشد و به محض قطع ارتباط، وجود او سلب شده از بین رفته و نیست می شود.
بنابراین هرگاه رابطه ی موجودات عالم با خالق خود که همان واجب الوجود یعنی خداوند متعال است قطع گردد، همگی نیست شده و گویی که اصلا خلق نشده اند.
در نتیجه تمام ممکنات (عالم ماده و غیر خدا) همچنان که برای به وجود آمدن به واجب محتاجند، هم برای بقاء و حیات نیز به واجب محتاجند.
حتی اگر یک آن خداوند متعال (واجب)در عالم نباشد و از بین برود و یا رابطه اش را با خلائق قطع کند، علت هستی بخش از بین رفته و وجود هستی بخش از بین رفته و وجود و هستی ممکنات عالم هستی(به غیر از خداوند) به تمامه نیست می گردد و از بین می رود..[1]- نرم افزار- پاسخ2 – مرکز پاسخ گویی به شبهات« حوزه ی علمیه ی قم»



کتابنامه
محمدحسین، طباطبایی(1385). نهایه الحکمه. قم. انتشارات موسسه امام خمینی.

منابع جهت مطالعه بیشتر:
توحید، استاد مطهری
عقاید استدلالی(ج1)، علی ربانی گلپایگانی،
تببین براهین اثبات خدا، آیت الله جوادی آملی.

روزنامه نگار و نویسنده: علی اصغر صرفه جو


تماس سریع

تصاویر

93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15