پیامبراسلام(ص):از نفرين مظلوم بپرهيز زيرا وي به دعا حق خويش رااز خداميخواهد و خدا حق را از حق دار دريغ نمي دارد.نهج الفصاحه ص 161،ح 35)

دفتر آیت الله احدی

دفتر آیت الله احدی

دفتر آیت الله احدی | مرکز تحقیقاتی آموزشی جوادالائمه علیه السلام

امروز: سه شنبه, 21 آذر 1396

اشاره قرآن کریم به رنگ ها

سوال: قرآن کریم به چه رنگهایی اشاره دارد؟

دانش رنگ شناسی در عصر کنونی، مورد توجّه دانشمندان قرار گرفته است، در این علم، رنگ ها بر اساس تأثیر آنها بر روان انسان مورد مطالعه قرار می گیرند. روانشناس بزرگ «گرانت آلن» می گوید: «در طبیعت ما عاملی قوی تر و متنوّع تر از رنگ ها وجود ندارد»، دیگری گفته است «تأثیر رنگ در روان انسان موضوعی ژرف و عمیق است[1]

 

قرآن کریم نیز چهارده قرن قبل به این نکته توجّه ی ویژه نموده است و اختلاف رنگ های تمام موجودات زمینی را به طور عموم، از نشانه های تدبیر، و از آیات خداوند محسوب نموده است. «آفرینش آسمان ها و زمین ها و اختلاف رنگ های شما وتمام موجودات از آیات و نشانه های اوست، به طور مسلّم دانشمندان، این حقایق را درک می کنند[2] و بشر پس از قرن ها مطالعه و بررسی، به این واقعیّت (و آیت بودن) پی برده است.

نیوتن می گوید: «از این که ماده ی واحد، این موجودات متنوع و رنگارنگ به وجود آمده است، باید معتقد گردید که قدرت دیگری در پشت این دستگاه مادّی است که مادّه را رنگ آمیزی نموده است

راستی یک نگاهی به طبیعت و دیدن رنگ های مختلف گل ها، درختان، پرندگان، کوه ها و... کافی است برای درک عظمت خداوند تبارک و تعالی در خلقت رنگ ها. با این مقدمه، جواب سوال این است که: قرآن کریم در مورد رنگ ها به دو دسته تقسیم می شوند. یک دسته به صورت کلی به رنگ ها، بدون نام بردن از رنگ خاص، به عنوان نشانه های الهی اشاره دارد؛ دسته ی دوم آیاتی که به رنگ و یا رنگ های خاصی اشاره دارد:

الف) آیاتی که به صورت کلی اشاره به عنوان رنگ (لون) یا رنگ ها (الوان) دارند:

1. رنگ خدائی: «رنگ خدایی (بپذیرید: رنگ ایمان و توحید و اسلام) و چه رنگی از رنگ خدایی بهتر است؟ و ما تنها او را عبادت می کنیماین آیه علاوه بر اینکه دو بار از کلمه رنگ اسم برده است، می رساند که امور معنوی دارای رنگ می باشد.[3]

2. رنگ های مختلف موجودات زمینی: «یکی از آیات و نشانه های پروردگار آفرینش موجودات زمینی با الوان و رنگ های مختلف است و به طور مسلّم افراد آگاه این حقیقت را درک می نمایند[4] در این آیه به تمام رنگ ها به طور اجمال اشاره دارد؛ چون در موجودات زمینی تمام رنگ ها را می توان مشاهده کرد.

3- رنگ های مختلف میوه ها.

4. رنگ های مختلف کوه ها.

5. رنگ های مختلف آدمیان و و جانوران و چهارپایان: «فکر نمی کنی که انواع میوه ها را با رنگ های گوناگون پدید آوردیم؟! و کوه ها را... به رنگ های مختلف آفریدیم و نیز آدمیان و جانوران و چهارپایان را با الوان و رنگ های گوناگون پدیدار نمودیم[5] در این آیه نیز به نوعی به تمام رنگ ها اشاره دارد.

6. رنگ های مختلف کشت و زرع ها: «دقت نمی کنی؟! که خداوند بر اساس نظام آفرینش چگونه باران می فرستد، و در چشمه سارها جایگزین می نماید و با آن، انواع کشت ها را با رنگ های گوناگون می رویاند؟!...»[6]

گیاهان زراعی بعضی سبز تیره و بعضی سبز کم رنگ هستند. و همچنین آیاتی که به رنگ های مختلف انسان اشاره دارند و نظائر آن.[7]

7. رنگ های مختلف عسل: «از درون شکم آنها (زنبور عسل) نوشیدنی خاصی (به نام عسل) خارج می شود به رنگ های مختلف، که در آن شفای مردم است...»[8] رنگ عسل بر حسب آن که زنبور بر چه گل و ثمره ای نشسته و از آن بهره گیری کرده باشد تفاوت می کند. به همین جهت در پاره ای از موارد قهوه ای تیره، و گاهی نقره ای سفید، و گاهی بی رنگ و گاهی زرد رنگ، گاهی شفاف و زمانی تیره، گاهی زرد طلایی، زمانی خرمائی و حتی گاهی مایل به سیاهی است.

8. هفت رنگ در خورشید: در قرآن کریم، در مورد نور خورشید، کلمه ی (ضیاء) به کار رفته است. « جَعَلَالشَّمْسَضِيَاءً»[9] مفسّرین گفته اند (ضیاء) جمع (ضوء) است، و این جمع بودن در نور خورشید، اشاره به چیزی است که علم امروز پس از قرن ها آن را اثبات کرده و آن این که نور آفتاب مرکّب از هفت رنگ است، همان رنگ هایی که در رنگین کمان و به هنگام عبور نور از منشورهای بلورین دیده می شود.[10]

ب) آیاتی که از رنگها و رنگ های خاصی نام برده اند:

1. زرد یکدست: «گاوی باشد زرد یک دست که بینندگان را شاد و مسرور سازد[11]

2. سفید و سرخ و سیاه: «و از کوه ها نیز (به لطف پروردگار) جاده هایی آفریده شده به رنگ سفید و سرخ، با الوان مختلف و (گاه) به رنگ کاملاً سیاه[12]

3. سبز: در حدود 11 آیه ی قرآن مجید، یا در مورد لباس سبز، یا سبزیجات، یا گیاهان و اشجار به کار رفته است.[13]

4. آبی: و آسمان و (جوّ زمین) را هم چون سقفی بالای سر شما قرار داد[14]. امام صادق علیه السلام فرمود: « ای مفضل در رنگ آسمان بیندیش که خدا آن را این چنین آبی آفرید که موافق ترین رنگ ها برای چشم است...»[15]

در نتیجه قرآن کریم به تمام رنگهای اصلی اشاره دارد، ولی به صورت صریح از حدود پنج رنگ نام برده است.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

مرکز تحقیقاتی جواد الائمه علیه السلام


[1]- محمدی ری شهری، بهترین راه شناخت خدا، بی جا، 1354، ص150، به نقل از قرآن بر فراز اعصار، ص107

[2]- روم/22

[3]- وجدی، محمدفرید، المعارف القرن العشرین، ج1، بیروت، دارالمعرفه، ص499

[4]- نحل/13

[5]- فاطر/27-28

[6]- زمر/21

[7]- روم/22

[8]- نحل/69

[9]- یونس/5

[10]- ر.ک: تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی، ج8.

[11]- بقره/69

[12]- فاطر/27

[13]- انعام/99 یس/80 یوسف/46 و...

[14]- بقره/22

[15]- تفسیر نمونه، ج1، ص121 از توحید مفضل نقل کرده.

تماس سریع

تصاویر

93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15
93/6/15